Zeldzame aardmetalen spelen een steeds grotere rol in de wereldwijde maakindustrie. De vraag naar deze grondstoffen groeit snel door de opkomst van elektrische voertuigen, windenergie, robotisering en defensietoepassingen. Tegelijkertijd blijft de beschikbaarheid sterk afhankelijk van een beperkt aantal landen, waardoor leveringszekerheid een steeds belangrijker aandachtspunt wordt.
Hoewel de term ‘zeldzame aardmetalen’ anders doet vermoeden, zijn deze elementen niet uitzonderlijk schaars. De uitdaging zit vooral in de winning en verwerking. Vooral China heeft daarin een dominante positie. Volgens cijfers van het International Energy Agency (IEA) is het land verantwoordelijk voor ongeveer 60 procent van de wereldwijde winning, ruim 90 procent van de raffinagecapaciteit en bijna alle productie van permanente magneten.
Juist die magneten zijn onmisbaar voor tal van industriële toepassingen. Ze worden gebruikt in elektromotoren, windturbines, industriële automatisering, robots, medische apparatuur en hoogwaardige defensiesystemen. Ook in de aluminiumverwerkende industrie neemt het belang toe. Lichtgewicht aluminium constructies worden steeds vaker gecombineerd met krachtige elektromotoren waarin neodymium-, dysprosium- en terbiumhoudende magneten zijn verwerkt.
De afhankelijkheid van enkele producenten werd in 2025 extra zichtbaar toen China exportbeperkingen invoerde voor verschillende zeldzame aardmetalen. Volgens het IEA kunnen langdurige verstoringen gevolgen hebben voor industrieën met een gezamenlijke economische waarde van duizenden miljarden dollars.
Om de afhankelijkheid te verkleinen investeren steeds meer landen in eigen mijnbouw, raffinage en magneetproductie. Daarbij verschuift de aandacht steeds meer van het vinden van nieuwe voorraden naar het opbouwen van verwerkingscapaciteit en een robuustere toeleveringsketen.
Voor Nederlandse maakbedrijven benadrukt deze ontwikkeling het toenemende strategische belang van grondstoffenbeschikbaarheid. Naast prijs en kwaliteit wordt ook de zekerheid van levering een steeds belangrijkere factor binnen de internationale supply chain.