FME: Versnel de transitie naar een circulaire economie
De Nederlandse tech- en maakindustrie kan een sleutelrol spelen in het versterken van de circulaire economie. Volgens een recente position paper van FME ligt er voor Nederland een aanzienlijk potentieel om de milieudruk te verlagen, de leveringszekerheid van grondstoffen te verbeteren en tegelijkertijd de concurrentiekracht van de industrie te versterken.
De organisatie wijst erop dat circulariteit méér is dan waardebehoud; het gaat om waardecreatie. TNO becijfert dat een circulaire economie in Nederland kan bijdragen aan een CO₂-reductie van 7,2 megaton. Daarnaast biedt een circulaire aanpak kansen voor werkgelegenheid, innovatie en strategische autonomie.
Verdienmodel onder druk
Een belangrijk knelpunt is volgens FME het ontbreken van een rendabele businesscase. Reparatie, refurbishment en circulair ontwerp vragen extra arbeid, terwijl primaire grondstoffen relatief goedkoop zijn. Daardoor blijft vervanging vaak financieel aantrekkelijker dan hergebruik.
FME pleit daarom voor gerichte financiële ondersteuning, bijvoorbeeld via een systematiek vergelijkbaar met de SDE++-regeling, om de onrendabele top van circulaire investeringen te dekken. Er wordt gesproken over een jaarlijks budget van ten minste 100 miljoen euro om circulaire businessmodellen door de zogenoemde ‘Valley of Death’ te helpen.
Grondstoffen en strategische autonomie
De afhankelijkheid van kritieke en strategische grondstoffen – zoals lithium, dysprosium, staal, koper en aluminium – vormt een groeiend risico voor de Nederlandse industrie. FME ziet een belangrijke rol voor het Nationaal Materialen Observatorium bij het vroegtijdig signaleren van leveringsproblemen en het ondersteunen van bedrijven. Structurele financiering voor een periode van minimaal tien jaar is daarbij noodzakelijk.
Daarnaast pleit FME voor een betere koppeling tussen het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) en de nationale grondstoffenstrategie, met één coördinerend ministerie om versnippering van beleid te voorkomen.
Gelijk speelveld cruciaal
Tot slot benadrukt FME het belang van een Europees gelijk speelveld. De energieprijzen voor Nederlandse energie-intensieve bedrijven liggen aanzienlijk hoger dan in omringende landen, wat investeringen en recyclingactiviteiten onder druk zet. Zonder concurrerende energieprijzen en integratie van klimaat- en circulair beleid komt het sluiten van de metaalkringloop in Nederland en Noordwest-Europa in gevaar.
Met deze oproep positioneert FME circulariteit nadrukkelijk als industriebeleid: gericht op klimaat, grondstoffen en concurrentiekracht tegelijk.