Digitalisering groeit, maar productiviteitwinst blijft achter in mkb-maakindustrie

De Nederlandse mkb-maakindustrie zet stappen op het gebied van digitalisering en automatisering, maar de verwachte productiviteitswinst blijft vooralsnog uit. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Midpoint Brabant, REWIN, FME, Koninklijke Metaalunie en Fontys Hogeschool. De conclusie is duidelijk: de bereidheid is aanwezig, maar de impact blijft nog beperkt.

Veel bedrijven investeren inmiddels in data, sensoren en slimme toepassingen binnen het productieproces. Toch zijn deze initiatieven vaak kleinschalig of onvoldoende doorontwikkeld. Volgens het onderzoek heeft 80 procent van de bedrijven de inzet van data en sensoren nog niet op een niveau gebracht dat structureel rendement oplevert. Daarnaast zegt 83 procent onvoldoende inzicht te hebben in welke delen van het productieproces geschikt zijn voor automatisering met AI.

Daarmee ontstaat een herkenbaar beeld in de sector: er wordt wel bewogen, maar nog zonder duidelijke routekaart. Ondernemers zoeken vooral concrete praktijkvoorbeelden, realistische investeringskeuzes en houvast bij implementatie. Zonder die vertaalslag blijft digitalisering vaak steken in losse projecten in plaats van een bredere productiviteitsslag.

Opvallend is dat juist kleinere, beheersbare stappen volgens het onderzoek beter werken dan grootschalige trajecten. Procesverbetering, stapsgewijze automatisering en het vroeg betrekken van medewerkers blijken belangrijke succesfactoren. Technologie alleen is dus niet voldoende; ook organisatie, vaardigheden en verandervermogen bepalen het resultaat.

Voor de metaalverwerkende industrie raakt dit een strategisch vraagstuk. In een markt met personeelstekorten, internationale concurrentie en stijgende kosten wordt hogere arbeidsproductiviteit steeds belangrijker. Bedrijven die digitalisering weten om te zetten in efficiëntere processen, kortere doorlooptijden en minder afhankelijkheid van schaarse arbeid, bouwen aan een sterkere concurrentiepositie.

De boodschap uit het onderzoek is daarmee tweeledig: de beweging is gestart, maar versnelling én verdieping zijn nodig. Wie alleen investeert in techniek, mist mogelijk het echte rendement.