Eurometaux, de Europese branchevereniging voor metaalfabrieken, ziet donkere wolken boven de toekomst van metaalfabrieken in Europa als gevolg van de extreem hoge energieprijzen. Om te voorkomen dat fabrieken permanent hun deuren moeten sluiten is volgens de branchevereniging financiële steun noodzakelijk. Om ervoor te zorgen dat er een competitieve en groeiende metaalindustrie in Europa komt die in staat is om een bijdrage te leveren aan de Europese ambities voor de productie van groene energie, is steun onontbeerlijk. Op dit moment is er een situatie die door een veertigtal bestuursvoorzitters van metaalbedrijven als een existentiële bedreiging wordt omschreven.
Ondanks alle minder positieve signalen in de economie is er sprake van een stijging van de productie in de industrie. Vergeleken met de productie in juli 2021 is er sprake van een toename van meer dan 4%. Wel is er sprake van een minder sterke groei vergeleken met de maanden ervoor. Wanneer we kijken naar de gemiddelde dagproductie in de metaal dan zien we ook hier nog een kleine toename (1%). Het lijkt er echter op dat de metaalsector meer last heeft gekregen van de economische omstandigheden waardoor de toename ook voor de metaalsector minder groot is.
In navolging van Tata Steel in IJmuiden wil Thyssenkrupp een fabriek gaan bouwen die met behulp van waterstof groen staal gaat produceren. De investering in de nieuwe fabriek, die in Duisberg zal komen, bedraagt zo’n 2 miljard euro. Voor de financiering van de nieuwbouw hoopt het concern dat de Duitse overheid een (belangrijk) deel van de kosten voor haar rekening wil nemen. Het doel is om in 2026 met de productie van het groene staal te beginnen. De nieuwe fabriek zal met een capaciteit van 2,5 miljoen ton staal per jaar een kwart van de totale productie van Thyssenkrupp voor haar rekening nemen. Dit moet leiden tot een CO2 besparing van circa 30% in 2030.
In de maand augustus is er sprake van een groeivertraging in de Nederlandse industrie. De inkoopmanagersindex van de NEVI daalde van 54,5 in juli naar 52,6 in augustus. De index voor zowel nieuwe orders (48,7) als export (46) zijn onder de 50 gekomen waardoor de inkopers in de industrie een absolute daling van het aantal nieuwe orders in de komende drie maanden verwachten. De industrie heeft op dit moment te kampen met een terugvallende vraag vanuit Duitsland, China en Rusland, maar ook in Nederland worden nieuwbouwprojecten en uitbreidingsinvesteringen uitgesteld. Oorzaak hiervan zijn de hoge prijzen en de angst voor een recessie.
De ondernemers in de industrie zijn de afgelopen maand duidelijk minder positief over de ontwikkelingen op korte termijn. Het was eigenlijk al een wonder dat het sentiment onder de ondernemers in de industrie in de afgelopen maanden zo positief bleef. Er zijn diverse variabelen die zich ongunstig hebben ontwikkeld voor de industrie. Denk daarbij aan de sterk gestegen energieprijzen, de hoge grondstofprijzen, het tekort aan personeel en de oorlog in Oekraïne. De afgelopen maand wordt voor het eerst de zorg over deze ontwikkelingen duidelijk in het vertrouwen van de ondernemers in de industrie. Het vertrouwen daalde van 8,4 naar 4,6, maar ligt daarmee wel nog ruim boven het langjarige gemiddelde van 1,0.
Hoewel de stijging van de afzetprijzen in de industrie met 27,9% vergeleken met een jaar eerder nog steeds enorm te noemen zijn, was de stijging in de maand augustus vergeleken met de maand juli minder sterk (30,4 in juli tegen 27,9% in augustus). Nog steeds zijn de belangrijkste factoren voor de sterke stijging de prijsstijgingen voor energie, grondstoffen en transport. Maar ook het snelle herstel van de economie na de covid-pandemie en de oorlog in Oekraïne spelen een belangrijke rol bij de stijging van de afzetprijzen in de industrie.
Het CBS heeft de omzetcijfers van de industrie over het tweede kwartaal van 2022 gepubliceerd. Het zal niet verrassen dat ook het tweede kwartaal onder invloed van de nog immer zeer hoge aardgas en energieprijzen sterk zijn gestegen ten opzichte van het tweede kwartaal in 2021. De waarde van deze omzetstijging is echter nog te bezien. De vraag blijft in hoeverre ondernemingen in staat zijn de gestegen kosten voor energie door te berekenen. Wanneer we kijken naar het aantal faillissementen in het tweede kwartaal van 2022 dan lijkt het erop dat dat niet altijd lukt. Er was sprak van een stijging van 62,5% vergeleken met een jaar eerder (van 24 naar 39 faillissementen).
In de strijd om milieudoelstellingen te realiseren, speelt het opwekken van duurzame energie (wind- en zonne-energie) een cruciale rol. Het moment van opwekken van de energie en de vraag naar energie loopt echter vaak niet parallel. Er wordt daarom veel nagedacht over manieren om de opgewekte energie op te slaan. Het ligt daarbij voor de hand om gebruik te maken van batterijen. Voor de productie hiervan is lithium nodig. Een grondstof die moeilijk gedolven kan worden en daarmee relatief duur is. Bovendien is de opslagcapaciteit van lithium-ion-batterijen beperkt. Zwitserse wetenschappers van het SPF Institute of Solar Technology hebben een alternatieve toepassing ontwikkeld die veel meer energie kan opslaan dan lithium en bovendien veel milieuvriendelijker te winnen is door gebruik te maken van aluminium bolletjes. Door aluminium bolletjes te laden met energie is het mogelijk om 50x meer energie op te slaan dan in een vergelijkbare hoeveelheid lithium-ion.
Uit de Conjunctuur-enquête die door het CBS is gepubliceerd, is duidelijk geworden dat meer dan een derde van de ondernemers een stijging van de werkdruk constateert door het aanhoudende tekort aan arbeidskrachten. Er is sinds het begin van het derde kwartaal van 2021 sprake van een gapend gat tussen de vraag naar personeel en het aanbod van gekwalificeerd personeel. De vooruitzichten dat dit gat op korte termijn kleiner zal worden zijn niet positief. Sterker nog, ondernemers geven aan in het derde kwartaal van dit jaar meer personeel te willen aannemen zonder dat er een groei is van het aanbod. De gevolgen van het tekort heeft direct gevolg op de financiële resultaten van ondernemingen.
Na een succesvolle Metavak in 2021 wordt ook dit jaar weer deze vakbeurs voor de metaalbewerkende industrie georganiseerd. Op 4, 5 en 6 oktober is het weer dé ontmoetingsplek voor alle professionals op het gebied van metaalbewerking. Dit jaar wordt de Metavak gelijktijdig georganiseerd met de welding week waarin alle innovaties op het gebied van lassen, lijmen en snijden worden gepresenteerd. Ook dit jaar presenteren alle vooraanstaande producenten zich op deze beurs en worden er interessante kennissessies georganiseerd. Thema van deze kennissessies is dit jaar het innovatieprogramma SMITZH dat zich richt op smart industry toepassingen.
Nu de verkoop van elektrische auto’s een vlucht heeft genomen, is het interessant om te kijken of het mogelijk is om de waardevolle metalen die gebruikt worden in de accu’s van deze auto’s terug te winnen. Voor het creëren van een circulaire economie is dit een belangrijke stap. Er waren hiervoor al wel mogelijkheden maar met de uitvinding van het Japanse EFT wordt het nu ook economisch een interessante business case. EFT heeft een proces ontwikkeld waarmee het mogelijk is om kobalt en nikkel 100 keer sneller terug te winnen dan tot nu toe mogelijk was.
Het CBS heeft de cijfers met betrekking tot de gemiddelde dagproductie in de industrie over de maand juli gepubliceerd. Wederom is er sprake van een groei hoewel de groei vergeleken met een maand eerder minder hoog uitviel. Was de groei in juni nog 9,9% vergeleken met een jaar eerder, in juli was er sprake van een groei van 6,2%. De metaalsector vertoonde ook groei, 4% in juli, maar bleef daarmee enigszins achter bij de gemiddelde groei. De gemiddelde dagproductie in de industrie is hiermee al meer dan anderhalf jaar positief.
De afzetprijzen in de industrie zijn in de maand juni met meer dan 30% gestegen vergeleken met dezelfde periode een jaar geleden. De stijging van 30,4% is zelfs de sterkste stijging die het CBS heeft gemeten sinds de start van deze meetmethode in 1981. Belangrijkste oorzaak van de stijging zijn de toegenomen kosten voor energie, grondstoffen en transport. De toename van de afzetprijzen wordt daarnaast nog versterkt door de oorlog in de Oekraïne en het snelle herstel van de economie na de COVID-crisis.
Op 1 augustus is de nieuwe wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden van kracht geworden in Nederland. De invoering is een gevolg van een EU-richtlijn. Het doel van de nieuwe wet is om werkzaamheden van het personeel vooraf transparanter en beter voorspelbaar te maken waardoor werknemers meer structuur geboden wordt. De nieuwe wet heeft betrekking op scholing, nevenactiviteiten van werknemers buiten werktijd en informatievoorziening met betrekking tot arbeidstijden en werkomstandigheden.
Metaalunie heeft de resultaten van de barometer over het tweede kwartaal van 2022 gepubliceerd. Opvallende uitkomst is hierbij dat de effecten van de oorlog in Oekraïne erg zijn meegevallen. Bovendien zijn de ondernemers tevreden over de binnenlandse orderpositie. Daarentegen zijn er wel zorgen over de buitenlandse orderpositie. Vooral machinebouwers verwachten een terugval in de orderintake in de tweede helft van dit jaar.
Het CBS heeft de uitkomsten van het onderzoek naar het vertrouwen onder de producenten in de industrie in maand juli gepubliceerd. Na een terugval in het sentiment in de maanden mei en juni vertoont de maand juli weer een stijging. Als gevolg van een positiever oordeel over de voorraad eindproducten steeg het vertrouwen van 8,1 naar 8,4. Bovendien zijn producenten tevreden over de verwachte toename van de productie en de orderportefeuille.
De sterk gestegen prijzen voor energie hebben grote impact op de winstgevendheid van ondernemingen. Vooral de sectoren waar de behoefte aan energie groot is zoals in de metaal zuchten onder de hoge energieprijzen. Als gevolg hiervan becijfert DNB dat het aandeel verlieslatende bedrijven in de metaal in het donkerste scenario van 20% naar 60% stijgt. Daarmee stijgt ook het aantal werknemers dat in een verlieslatende onderneming werkzaam is. In de metaalsector werken in totaal zo’n 500.000 mensen. Volgens DNB betekent het echter niet dat de werkgelegenheid voor een groot deel van deze werknemers direct op de tocht staan.
De wereldwijde economische ontwikkelingen en de aanhoudende lockdowns als gevolg van COVID-19 zorgen ervoor dat de prijzen voor grondstoffen onder druk blijven staan. De markt voor industriële metalen had hiermee als eerste te kampen en het ziet ernaar uit dat op korte termijn hier geen veranderingen in te verwachten zijn. De metaalmarkt krijgt na de COVID-perikelen nu ook te maken met de effecten van de inflatie die wereldwijd aan het toenemen is. De algemene risicobereidheid in de markt als gevolg van de stijgende waarde van de dollar zorgt ervoor dat de vraag naar metaal verder onder druk is komen te staan. Dit vertaalt zich naar dalende prijzen over de gehele linie.
Koninklijke Metaalunie is gematigd positief over de beleidsplannen die het kabinet voor de industrie heeft gepresenteerd. Het is een positief gegeven dat het belang van de Nederlandse industrie wordt erkend. In het plan krijgt innovatie en digitalisering een plek in het beleid voor de komende jaren. Daarnaast is het positief dat er actief beleid ontwikkeld wordt voor de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd personeel en er voldoende ruimte komt voor voldoende ruimte voor bedrijvigheid. Het beleidsplan is gericht op vergroening en ontwikkeling van de (maak)industrie. Metaalunie is echter wel verbaasd dat er weinig visie is op de rol van het MKB waarmee het belang van deze sector wordt genegeerd.
De ING-bank constateert dat de groei van de industrie in de tweede helft van 2022 af zal nemen en in 2023 en 2024 nog verder zal dalen. Er liggen diverse redenen ten grondslag aan deze minder positieve ontwikkelingen. Het is daarom lastig te voorspellen hoe de nabije toekomst eruit komt te zien. Geopolitieke ontwikkelingen, de hoge olie- en energieprijzen, grote tekorten aan materialen, ernstig verstoorde toeleveringskanalen, wat kunnen we verwachten van de COVID-pandemie en de daarmee samenhangende maatregelen, het zijn zomaar een handvol variabelen die een rol gaan spelen in de ontwikkelingen in de industrie.